Rodzaje kompletacji – pozioma, pionowa i dobór wózków

Kompletacja pozioma i pionowa, metody seryjna, strefowa i falowa oraz wózki, które pasują do każdej z nich.

Rodzaje kompletacji wynikają z pięciu niezależnych podziałów, a dla wyboru sprzętu najwięcej znaczy pierwszy z nich: wysokość, z której operator pobiera towar. Kompletacja to pobieranie produktów z miejsc składowania i łączenie ich w zamówienia. Każdy magazyn stosuje jednocześnie kilka jej rodzajów.

Kompletacja pozioma to pobieranie towaru z posadzki i najniższych poziomów regałów, przy którym operator pracuje przy podłodze, pieszo albo na niskim podeście wózka. Przy kompletacji pionowej operator pobiera towar z wyższych poziomów regałów, na które unosi go podest albo kabina wózka do kompletacji. Od tego podziału zależy klasa potrzebnego wózka.

Jakie są rodzaje kompletacji w magazynie?

Rodzaje kompletacji w magazynie układają się w pięć podziałów, które tabela zestawia razem z tym, o czym każdy z nich przesądza.

Kryterium podziału	Rodzaje kompletacji	O czym przesądza
Poziom składowania	pozioma, pionowa	klasa wózka i stanowisko operatora
Kto się przemieszcza	człowiek do towaru, towar do człowieka, system mieszany	czy magazyn potrzebuje wózków, czy przenośników
Organizacja zamówień	jednostkowa, seryjna (partiami), strefowa, falowa	liczba przejść po magazynie i potrzeba sortowania
Stopień automatyzacji	ręczna, półautomatyczna, automatyczna	udział maszyn w pobieraniu
Liczba etapów	jednostopniowa, wielostopniowa	czy zamówienie powstaje przy regale, czy na stanowisku

Podziały się nie wykluczają. Hurtownia części zamiennych może kompletować pionowo z wózka z podnoszonym podestem, czyli półautomatycznie, metodą seryjną i z sortowaniem w drugim etapie. Wszystkie cztery etykiety są wtedy prawdziwe jednocześnie. Popularne zestawienia typu „ręczna, pozioma, falowa” mieszają odpowiedzi na trzy różne pytania, przez co trudno z nich wyczytać, co właściwie trzeba zmienić w magazynie.

Przy zakupie sprzętu liczą się przede wszystkim dwa pierwsze wiersze tabeli. Organizacja zamówień i liczba etapów zmieniają głównie oprogramowanie, układ stref i wyposażenie podestu (pojemniki, półki, uchwyty), a klasa wózka zostaje ta sama. Wózek kupowany do kompletacji jednostkowej obsłuży też seryjną, jeśli zmieści potrzebne pojemniki. Poziom składowania działa inaczej: wózek do pracy przy posadzce nie podniesie operatora do czwartej belki regału.

Czym różni się kompletacja pozioma od pionowej?

Kompletacja pozioma i pionowa różnią się wysokością pobrania, a w ślad za nią stanowiskiem operatora. Granica między nimi nie jest jedna, bo norma ISO dla wózków i przepisy BHP podają ją na różnych wysokościach.

Wyższą granicę wyznacza norma ISO 3691-3:2016, która określa dodatkowe wymagania bezpieczeństwa dla wózków z podnoszonym stanowiskiem operatora. Obejmuje wózki do kompletacji, w których stanowisko operatora unosi się razem z urządzeniem ładunkowym powyżej 1200 mm nad podłoże. Wózki ze stanowiskiem operatora do 1200 mm, czyli maszyny do kompletacji poziomej, są poza jej zakresem. Norma, zatwierdzona ponownie przez ISO w 2022 r., obowiązuje w niezmienionym brzmieniu.

Przepisy BHP wyznaczają tę granicę niżej. Według § 105 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy praca na powierzchni położonej co najmniej 1,0 m nad podłogą jest pracą na wysokości. Operator, który staje na szczeblu drabiny wyżej niż 1 m, pracuje na wysokości w rozumieniu przepisów. Robi to jednak bez barierek i blokad, w które producent wyposaża podest wózka do kompletacji.

Różnicę widać na wózku Noblelift OPH01E, przeznaczonym do lekkiej kompletacji pionowej. Jego podest unosi się do 3015 mm, co daje wysokość roboczą do 5 m, czyli dostęp do trzeciego poziomu regałów. Wózek sam zwalnia wraz z wysokością podestu: jedzie 5,5 km/h do 500 mm, 3,2 km/h do 1500 mm i 1,4 km/h wyżej. Szerokość 750 mm i promień skrętu 1300 mm mieszczą go w alejkach regałów półkowych, a praca jest blokowana przy otwartych drzwiach podestu. Kompletację poziomą w tej samej ofercie obsługuje Noblelift OPL25N, przy którym operator pracuje na posadzce albo na niskim podeście.

Człowiek do towaru czy towar do człowieka?

Wózek do kompletacji pracuje wyłącznie w modelu człowiek do towaru, bo to operator jedzie do lokalizacji pobrania. W modelu towar do człowieka produkt przyjeżdża na stałe stanowisko przenośnikiem, układnicą albo z magazynu automatycznego, a operator nie opuszcza swojego miejsca.

Różnica sprowadza się do tego, czy stanowisko pracy jest w ruchu. Kompletację, w której człowiek idzie do towaru, można nazwać kompletacją mobilną, a tę, w której towar przyjeżdża do operatora, stacjonarną. W kompletacji mobilnej operator przemieszcza się po alejkach pieszo z wózkiem albo stojąc na jego podeście. W stacjonarnej stanowisko stoi w miejscu, a ruch wykonują urządzenia, np. układnica typu miniload, magazyn pionowy (VLM, Vertical Lift Module) albo poziomy magazyn karuzelowy. Kompletacja mobilna wymaga floty wózków i alejek dopasowanych do szerokości i promienia skrętu wózków. Stacjonarna wymaga instalacji automatyki zintegrowanej z systemem WMS.

Mecalux w swoim „Technicznym podręczniku magazynowania” dokłada do tych dwóch modeli system mieszany, opisany przy kompletacji pojemników i drobnych produktów. W jednym obiekcie część asortymentu obsługuje model człowiek do towaru, a część towar do człowieka, zależnie od rodzaju produktu. Na jednym schemacie producent zestawia dziewięć systemów kompletacji, od regału półkowego do lekkich ładunków po magazyn automatyczny z układnicą miniload, i wszystkie mogą działać pod jednym dachem.

Ile wózków do kompletacji potrzebuje magazyn z systemem mieszanym? Ich liczbę wyznacza tylko ta część asortymentu, którą operatorzy pobierają z regałów sami. Towar dowożony na stanowiska przenośnikami się do niej nie wlicza.

Na czym polega kompletacja jednostkowa, seryjna, strefowa i falowa?

Kompletacja jednostkowa, seryjna, strefowa i falowa to cztery sposoby organizacji pracy, które różnią się grupowaniem zamówień i podziałem zadań między operatorów.

• Kompletacja jednostkowa (pick by order) – jedno przejście, jedno zamówienie. Nie wymaga sortowania, ale przy wielu małych zamówieniach operator pokonuje te same alejki wielokrotnie.
• Kompletacja seryjna (batch picking) – operator zbiera pozycje kilku zamówień w jednym przejściu, a rozdział następuje później przy sortowaniu. Jej odmiana, multi-picking, rozkłada towar od razu do pojemników przypisanych do zamówień.
• Kompletacja strefowa (zone picking) – każdy operator obsługuje swoją część regałów, a zamówienie przechodzi przez kolejne strefy albo jest w nich kompletowane równolegle.
• Kompletacja falowa (wave picking) – zamówienia grupuje się w fale realizowane w określonych oknach czasowych, np. pod godziny odbioru przesyłek przez kurierów.

Osobny przypadek to kompletacja jednopozycyjna. Operator zbiera w jednym przejściu wiele zamówień złożonych z jednej pozycji, a przypisanie towaru do paczki następuje dopiero przy pakowaniu. Ten układ sprawdza się w sklepach internetowych, w których klient kupuje zwykle jeden produkt.

O wyborze metody przesądzają dwie liczby z historii zamówień: średnia liczba linii na zamówienie i rozproszenie indeksów (SKU) po magazynie. W zamówieniach wielopozycyjnych, których indeksy są rozproszone po całej hali, kompletacja strefowa skraca trasę każdego operatora. Przy setkach zamówień jednopozycyjnych dziennie kompletacja jednopozycyjna oszczędza przejścia, których wymagałaby kompletacja jednostkowa. Metody falowa i strefowa opierają się przy większej skali na systemie klasy WMS, który dzieli zamówienia i ustala kolejność zadań. Jak z takim systemem łączą się wózki, opisuje wpis o integracji wózków widłowych z systemem WMS.

Jak dzieli się kompletację według automatyzacji i liczby etapów?

Według stopnia automatyzacji kompletacja jest ręczna, półautomatyczna albo automatyczna, a według liczby kroków, w których powstaje zamówienie, jednostopniowa albo wielostopniowa.

Kompletacja ręczna to pobieranie z poziomu podłogi, bez urządzeń dających dostęp do wyższych poziomów. Półautomatyczna dodaje maszynę, która podnosi operatora na wyższe poziomy regału, np. wózek do kompletacji Noblelift OPH01E z podnoszonym podestem. Samo wyjęcie towaru z półki zostaje w niej czynnością ręczną. Automatyczna przenosi na maszyny i oprogramowanie wszystkie operacje, łącznie z pobraniem.

Kompletacja jednostopniowa kończy się w miejscu składowania: operator zdejmuje towar z regału i od razu składa z niego zamówienie. Wielostopniowa dzieli pracę na etapy, czyli najpierw zbiorcze pobranie, potem rozdział na zamówienia na osobnym stanowisku. Kompletacja seryjna z sortowaniem jest zatem wielostopniowa, a multi-picking z pojemnikami na podeście wózka pozostaje jednostopniowy.

Czy drugi etap opłaca się małemu magazynowi? Stanowisko sortowania zajmuje miejsce i wymaga osoby, która je obsłuży. Zysk pojawia się dopiero wtedy, gdy jedno przejście obsługuje kilka zamówień naraz. Podobny efekt bez osobnego stanowiska daje multi-picking, bo zamówienia rozdzielają się w nim już w trakcie pobrań.

Jaki wózek do której metody kompletacji?

Do kompletacji poziomej na palety służy wózek do kompletacji z niskiego poziomu, do pionowej wózek z podnoszonym stanowiskiem operatora, a model towar do człowieka obywa się bez wózka. Tabela łączy metodę z klasą sprzętu i przykładem z oferty Noblelift.

Metoda kompletacji	Klasa wózka	Przykład z oferty
Pozioma, na paletę, jednostkowa lub seryjna	wózek do kompletacji z niskiego poziomu	Noblelift OPL25N
Pionowa, lekki asortyment z regałów półkowych	kompaktowy wózek z podnoszonym podestem, szer. 750 mm	Noblelift OPH01E
Pionowa, wyższe poziomy składowania	wózek z podnoszonym podestem i barierkami, udźwig 1200 kg	Noblelift OPH12E
Przewóz skompletowanej palety między strefami	elektryczny wózek paletowy	modele Noblelift ATOM
Towar do człowieka	bez wózka: przenośniki, układnice	–

Noblelift OPL25N ma udźwig 2500 kg i unosi widły na 115 mm, czyli tylko tyle, ile trzeba do przejazdu z paletą. Paleta stoi na widłach przez całą trasę, a operator dokłada na nią kartony z kolejnych lokalizacji. Przyciski jazdy i podnoszenia po obu bokach wózka pozwalają podjechać do następnego miejsca, idąc obok, bez wchodzenia na podest przy każdym pobraniu. OPL25N sprawdza się m.in. w zakładach, które zaopatrują linie produkcyjne.

Do wyższych poziomów składowania operatora unosi na podeście Noblelift OPH12E. Barierki ochronne i czujniki obecności operatora zabezpieczają pracę na wysokości. Wszystkie trzy modele zebrano w kategorii elektrycznych wózków do kompletacji.

Gdy skompletowana paleta trafia do kolejnej strefy albo jedzie do strefy wydań, przewóz można oddać elektrycznemu wózkowi paletowemu. Wózek do kompletacji wraca wtedy od razu do pobrań. Przed wyborem modelu wystarczą dwie liczby: wysokość najwyższej lokalizacji pobrań i szerokość alejek. Z tymi liczbami zapytaj o ofertę, a doradcy Zeppelin Polska dobiorą klasę wózka do twojego magazynu.

Najczęstsze pytania